Úc cho công dân, thường trú nhân và công dân New Zealand đủ điều kiện bảo lãnh vợ chồng hoặc bạn đời chung sống (de facto) qua partner visa hai giai đoạn: nộp trong nước Úc là visa 820 rồi 801, nộp ở ngoài nước Úc là visa 309 rồi 100; giai đoạn thường trú thường được xét khoảng hai năm sau ngày nộp hồ sơ gộp. Diện cha mẹ ở Úc khó hơn nhiều: phải qua phép thử cân bằng gia đình, và hàng chờ của loại visa không đóng phí bổ sung kéo dài nhiều chục năm, loại có đóng góp ngắn hơn nhưng vẫn tính bằng năm. New Zealand có diện bạn đời dựa trên quan hệ chung sống ổn định, còn diện cha mẹ thường trú bị giới hạn số chỗ hằng năm, xét theo đợt rút hồ sơ.
Bài này đặt hai nước cạnh nhau vì gia đình Việt hay cân nhắc cùng lúc, và vì cách hai nước phân biệt bạn đời với cha mẹ rất giống nhau: bạn đời được coi là quyền sống chung gia đình, còn cha mẹ là chính sách có hạn ngạch. Thông tin dưới đây là nguyên lý; tên visa, điều kiện, lệ phí và số chỗ thay đổi theo kế hoạch di trú hằng năm, nên kiểm lại trên immi.homeaffairs.gov.au và immigration.govt.nz trước khi nộp.
Partner visa Úc vận hành thế nào: một hồ sơ, hai giai đoạn
Điểm khiến nhiều người bối rối là partner visa Úc chỉ nộp một lần nhưng cấp hai visa. Người nộp trả lệ phí một lần cho hồ sơ gộp, được xét giai đoạn tạm trú trước, rồi khoảng hai năm sau ngày nộp, cơ quan di trú xét tiếp giai đoạn thường trú. Nếu người được bảo lãnh đang ở Úc với visa hợp lệ, họ nộp 820 và 801; khi đã nộp, họ thường được cấp visa bắc cầu để ở lại hợp pháp trong lúc chờ. Nếu đang ở Việt Nam, họ nộp 309 và 100, phải ở ngoài nước Úc vào lúc visa 309 được cấp.
Giai đoạn thường trú không tự động. Đến mốc xét, hai người phải chứng minh quan hệ vẫn tiếp diễn, vẫn sống chung hoặc chỉ xa nhau tạm thời vì lý do hợp lý. Đây là lúc hồ sơ cập nhật: hợp đồng thuê nhà chung, tài khoản chung, con chung nếu có, bằng chứng chia sẻ cuộc sống hằng ngày trong hai năm đó. Cặp đôi đã chung sống từ ba năm trở lên, hoặc từ hai năm trở lên mà có con chung, tại thời điểm nộp có thể được xét cấp thẳng visa thường trú, bỏ qua thời gian chờ.
Người giữ visa 820 hoặc 309 được sống, làm việc, học tập tại Úc và thường được tham gia hệ thống y tế công Medicare theo điều kiện của chương trình. Vì vậy thời gian chờ giai đoạn hai không phải thời gian "treo" như ở diện có hạn ngạch của Mỹ; người được bảo lãnh đã có thể bắt đầu cuộc sống, chỉ cần giữ quan hệ thật và tuân thủ điều kiện visa.
Ba dạng quan hệ được bảo lãnh và điều kiện của từng dạng
Vợ chồng có đăng ký kết hôn hợp lệ. Hôn nhân phải được công nhận theo luật Úc. Đăng ký kết hôn tại Việt Nam theo đúng thủ tục kết hôn có yếu tố nước ngoài thường được công nhận, nhưng kết hôn chỉ có tiệc cưới, không đăng ký, thì không. Hai người phải gặp nhau trực tiếp, cam kết chung sống lâu dài và loại trừ người khác.
Bạn đời chung sống như vợ chồng (de facto). Thông thường phải đã chung sống ít nhất mười hai tháng ngay trước khi nộp. Ngoại lệ khi quan hệ đã được đăng ký tại một bang hoặc vùng lãnh thổ của Úc có cơ chế đăng ký quan hệ, hoặc có hoàn cảnh đặc biệt thuyết phục. Cặp đôi đồng giới được bảo lãnh như cặp khác giới.
Hôn phu hôn thê (visa 300). Visa kết hôn tương lai cho người ở ngoài nước Úc muốn sang để cưới người bảo lãnh. Hai người phải đã gặp nhau, có ý định cưới thật, và phải cưới trong thời hạn visa, thường khoảng chín đến mười lăm tháng tính từ khi cấp. Cưới xong, người giữ visa nộp tiếp hồ sơ 820 và 801 ngay tại Úc.
Giới hạn với người bảo lãnh. Người bảo lãnh thường không được bảo lãnh quá hai người bạn đời trong đời và phải cách nhau năm năm giữa hai lần bảo lãnh; người từng được bảo lãnh diện bạn đời cũng phải chờ một khoảng thời gian mới được đứng ra bảo lãnh người khác. Người bảo lãnh có tiền án liên quan tới trẻ em hoặc bạo lực có thể bị hạn chế. Điều kiện chi tiết cần đối chiếu trên trang Bộ Nội vụ Úc.
Bốn loại visa cha mẹ thường trú của Úc, đặt cạnh nhau
Úc có nhiều visa cha mẹ, chia theo hai trục: có đóng phí đóng góp lớn hay không, và cha mẹ nộp ở trong hay ngoài nước Úc. Bảng dưới gom những điểm cốt lõi; con số phí, ngưỡng tuổi hưu và ước tính hàng chờ thay đổi, nên đọc trên trang chính thức:
| Loại | Nơi nộp | Điểm chính | Hàng chờ |
|---|---|---|---|
| Parent (103) | Ngoài nước Úc | Không có phí đóng góp lớn; cha mẹ ở bất kỳ tuổi nào | Rất dài, Bộ Nội vụ từng ước tính tới nhiều chục năm |
| Aged Parent (804) | Trong nước Úc | Cha mẹ phải đủ tuổi hưu theo luật Úc; không phí đóng góp lớn | Rất dài, tương tự 103; được ở lại bằng visa bắc cầu khi chờ |
| Contributory Parent (173 rồi 143) | Ngoài nước Úc | Phí đóng góp lớn, có thể chia hai bước qua visa tạm 173 hai năm | Ngắn hơn nhiều so với 103 nhưng vẫn nhiều năm |
| Contributory Aged Parent (884 rồi 864) | Trong nước Úc | Như 143 nhưng dành cho cha mẹ đủ tuổi hưu đang ở Úc | Tương tự nhóm đóng góp |
Mọi loại trên đều cần cha mẹ qua phép thử cân bằng gia đình, có người con bảo lãnh đã định cư ở Úc đủ thời gian theo quy định, và với nhóm đóng góp còn cần bản Bảo đảm hỗ trợ (Assurance of Support) kèm khoản ký quỹ giữ trong nhiều năm. Ngoài ra Úc có visa tạm 870 cho cha mẹ ở dài hạn, viết ở mục dưới.
Phép thử cân bằng gia đình: cửa ải đầu tiên của diện cha mẹ Úc
Trước khi bàn tới phí hay hàng chờ, hãy đếm con. Phép thử cân bằng gia đình (balance of family test) yêu cầu ít nhất một nửa số con của cha mẹ đang sống thường trú hợp pháp tại Úc, hoặc số con sống thường trú ở Úc nhiều hơn số con sống ở bất kỳ nước nào khác. Con ở đây gồm con ruột, con nuôi hợp pháp và con riêng theo định nghĩa của luật; con đã mất không tính, con mất tích có thể được xem xét riêng.
Ví dụ giả định: một cặp cha mẹ ở Đà Nẵng có bốn người con. Hai người là thường trú nhân Úc, hai người sống ở Việt Nam. Hai trên bốn là một nửa, nên đạt. Nếu có năm người con với hai ở Úc, ba ở Việt Nam, thì không đạt, vì số con ở Việt Nam nhiều hơn. Nhưng nếu năm người con chia thành hai ở Úc, một ở Việt Nam, một ở Mỹ, một ở Canada, thì Úc là nước có nhiều con nhất, đạt điều kiện.
Phép thử này không có cách "lách": chuyển con sang nước khác trên giấy tờ không thay đổi nơi thường trú thật. Gia đình nhiều con ở Việt Nam thường không qua được, và lúc đó nên xem các lựa chọn tạm trú dài hạn thay vì thường trú. Đây cũng là lý do nhiều gia đình cân nhắc Canada, nơi chương trình cha mẹ không có phép thử tương tự, nhưng lại nhận đơn theo đợt mời và số lượng giới hạn; chi tiết Canada nằm ở danh mục thường trú Canada của trang.
Khi thường trú quá xa: visa tạm 870 cho cha mẹ ở lâu
Vì hàng chờ thường trú quá dài, Úc mở visa cha mẹ tạm trú có bảo lãnh, mã 870. Visa này cho cha mẹ ở Úc liên tục ba năm hoặc năm năm mỗi lần cấp, có thể xin lại, tổng cộng tối đa khoảng mười năm. Người con phải được duyệt làm người bảo lãnh cha mẹ trước, đáp ứng ngưỡng thu nhập do Bộ Nội vụ đặt ra, rồi cha mẹ mới nộp visa. Cha mẹ phải có bảo hiểm y tế tư nhân suốt thời gian ở Úc, và không được đi làm.
Visa 870 không dẫn tới thường trú, và đây là điều cần nói rõ với cha mẹ ngay từ đầu. Nó phù hợp với gia đình muốn cha mẹ sang giúp trông cháu vài năm, hoặc cha mẹ khoẻ, có lương hưu ở Việt Nam, muốn ở gần con nhưng không cần hệ thống an sinh Úc. Với cha mẹ lớn tuổi có bệnh mạn tính, chi phí bảo hiểm tư nhân và chi phí khám chữa bệnh không được bao trả hết là khoản phải tính kỹ.
Một số gia đình kết hợp: nộp visa cha mẹ thường trú để giữ chỗ trong hàng chờ, đồng thời xin 870 để cha mẹ sang ở trong lúc chờ. Việc kết hợp có điều kiện riêng, và nộp visa này có thể ảnh hưởng tới visa kia ở một số điểm; nên đọc kỹ hướng dẫn trên trang Bộ Nội vụ Úc hoặc hỏi người tư vấn di trú có đăng ký hành nghề tại Úc trước khi nộp.
New Zealand: diện bạn đời và con đường hẹp cho cha mẹ
Ở New Zealand, công dân và thường trú nhân bảo lãnh được bạn đời qua diện thường trú dựa trên quan hệ (Partnership resident visa). Điều kiện cốt lõi là hai người đang sống chung trong một quan hệ thật và ổn định, thông thường đã sống chung từ mười hai tháng trở lên; kết hôn hay chưa không quyết định, chung sống mới là trọng tâm. Cặp đôi chưa đủ thời gian sống chung có thể bắt đầu bằng visa làm việc hoặc visa thăm theo diện bạn đời, rồi nộp thường trú khi đủ.
Diện cha mẹ thường trú (Parent Resident Visa) của New Zealand vận hành theo kiểu hồ chứa: người con nộp hồ sơ bày tỏ nguyện vọng, cơ quan di trú định kỳ rút hồ sơ từ hồ chứa và mời nộp đơn, số chỗ mỗi năm bị giới hạn. Người con bảo lãnh phải đáp ứng ngưỡng thu nhập, cao hơn khi bảo lãnh cả cha lẫn mẹ hoặc khi có bạn đời cùng đứng tên. Có giai đoạn chương trình tạm dừng nhiều năm, nên kế hoạch đưa cha mẹ sang thường trú ở New Zealand cần chuẩn bị cho khả năng chờ lâu.
Song song, New Zealand có thị thực thăm dài hạn cho cha mẹ và ông bà. Từ khoảng cuối năm 2025, nước này giới thiệu thêm một loại visa cha mẹ nhiều lần nhập cảnh với thời hạn dài hơn, kèm điều kiện bảo hiểm y tế và tài chính. Tên gọi, thời hạn và điều kiện của các loại visa này cần kiểm trên immigration.govt.nz tại thời điểm nộp, vì chính sách cho cha mẹ ở New Zealand thay đổi nhiều qua các năm.
Chuẩn bị hồ sơ từ Việt Nam: những việc nên làm sớm
Với diện bạn đời, bằng chứng quan hệ là xương sống: ảnh qua nhiều thời điểm, tin nhắn, cuộc gọi, vé máy bay thăm nhau, bằng chứng sống chung, tài chính chung, xác nhận của người quen theo mẫu của cơ quan di trú. Không cần nộp hàng nghìn trang; cần chọn lọc để kể được câu chuyện mạch lạc từ lúc quen tới nay. Cách đánh giá quan hệ thật và những dấu hiệu bị nghi được viết riêng ở bài chứng minh hôn nhân thật trong danh mục này.
Giấy tờ Việt Nam cần chuẩn bị gồm khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ ly hôn của các cuộc hôn nhân trước, lý lịch tư pháp, và giấy tờ của con đi kèm nếu có. Sau khi bỏ cấp huyện từ tháng 7 năm 2025, trích lục hộ tịch xin ở ủy ban nhân dân cấp xã nơi lưu sổ hoặc qua cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, lý lịch tư pháp xin qua Sở Tư pháp hoặc cổng dịch vụ công. Bản dịch tiếng Anh nên làm tại đơn vị dịch thuật quen hồ sơ di trú để tên riêng nhất quán.
Với diện cha mẹ, việc nên làm sớm là khám sức khoẻ tổng quát để biết trước bệnh nền, vì cả Úc lẫn New Zealand đều xét sức khoẻ và có thể từ chối khi chi phí điều trị dự kiến vượt ngưỡng. Nếu muốn có người cùng rà lại diện nào hợp với gia đình mình, bạn có thể gửi thông tin qua form tư vấn miễn phí của Vĩnh Trú; quyết định cuối cùng luôn dựa trên quy định đăng trên trang của cơ quan di trú hai nước.
Câu hỏi thường gặp
Thường trú nhân Úc có bảo lãnh được vợ hoặc chồng không?
Được. Công dân Úc, thường trú nhân Úc và công dân New Zealand đủ điều kiện đều có thể đứng ra bảo lãnh vợ chồng hoặc bạn đời chung sống. Người bảo lãnh cần chứng minh quan hệ thật, không vướng giới hạn số lần bảo lãnh và không có tiền án thuộc nhóm bị hạn chế.
Partner visa Úc chờ bao lâu thì được thường trú?
Giai đoạn thường trú thường được xét khoảng hai năm sau ngày nộp hồ sơ gộp, với điều kiện quan hệ vẫn tiếp diễn. Thời gian xử lý thực tế của từng giai đoạn được Bộ Nội vụ Úc công bố và thay đổi theo thời kỳ, nên tra công cụ thời gian xử lý trên trang chính thức.
Chưa đăng ký kết hôn thì có xin partner visa Úc được không?
Được nếu là quan hệ chung sống như vợ chồng, thông thường đã sống chung ít nhất mười hai tháng ngay trước khi nộp, hoặc quan hệ đã đăng ký tại một bang của Úc. Nếu chưa sống chung mà định cưới, có thể xem visa hôn phu 300 cho người ở ngoài nước Úc.
Cha mẹ có nhiều con ở Việt Nam thì có xin visa cha mẹ Úc được không?
Visa cha mẹ thường trú của Úc yêu cầu qua phép thử cân bằng gia đình: ít nhất một nửa số con thường trú tại Úc hoặc Úc là nước có nhiều con nhất. Gia đình có phần lớn con ở Việt Nam thường không đạt, khi đó nên xem visa tạm 870 hoặc thị thực thăm thân.
Visa 870 có lên thường trú được không?
Không. Visa 870 là visa tạm cho cha mẹ ở Úc ba hoặc năm năm mỗi lần, tổng tối đa khoảng mười năm, không dẫn thẳng tới thường trú. Muốn thường trú, cha mẹ phải đáp ứng điều kiện và nộp một trong các visa cha mẹ thường trú riêng.
New Zealand có cho bảo lãnh cha mẹ không?
Có, qua Parent Resident Visa với số chỗ giới hạn mỗi năm, xét theo đợt rút hồ sơ từ hồ chứa và yêu cầu người con đạt ngưỡng thu nhập. Ngoài ra có thị thực thăm dài hạn dành cho cha mẹ, ông bà. Điều kiện cụ thể thay đổi, cần kiểm trên immigration.govt.nz.