Theo Luật Quốc tịch Việt Nam, người Việt Nam nhập quốc tịch nước ngoài không tự động mất quốc tịch Việt Nam; quốc tịch chỉ mất qua các trường hợp luật định như được cho thôi quốc tịch hoặc bị tước. Vì vậy nếu nước định cư cũng cho phép nhiều quốc tịch, như Mỹ, Canada, Úc, New Zealand, Anh, Pháp hay Đức từ năm 2024, người đó trên thực tế có thể mang hai quốc tịch. Ngược lại, một số nước như Nhật, Singapore yêu cầu từ bỏ quốc tịch cũ khi nhập tịch, nên người Việt phải làm thủ tục thôi quốc tịch Việt Nam.
Câu hỏi “nhập quốc tịch Mỹ có mất quốc tịch Việt Nam không” là một trong những câu được hỏi nhiều nhất trong cộng đồng. Câu trả lời ngắn là không tự động, nhưng câu trả lời đầy đủ còn phụ thuộc vào luật của nước định cư, cách bạn dùng giấy tờ và quy định Việt Nam ở từng thời kỳ. Bài này giải thích nguyên lý; thủ tục cụ thể nhập, thôi hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam cần kiểm văn bản hiện hành và hỏi Sở Tư pháp hoặc cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Nguyên tắc của Luật Quốc tịch Việt Nam
Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008, đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần, đặt nguyên tắc nhà nước công nhận công dân Việt Nam có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam, trừ trường hợp luật có quy định khác. Câu “trừ trường hợp luật có quy định khác” chính là chỗ mở ra khả năng song tịch trong thực tế. Luật không coi việc nhập quốc tịch nước ngoài là lý do tự động mất quốc tịch Việt Nam; người Việt định cư ở nước ngoài có quốc tịch nước ngoài vẫn được coi là công dân Việt Nam nếu chưa mất quốc tịch theo các căn cứ luật định.
Các căn cứ mất quốc tịch Việt Nam chủ yếu gồm: được Chủ tịch nước cho thôi quốc tịch, bị tước quốc tịch, không được nhập quốc tịch hoặc bị hủy quyết định cho nhập quốc tịch trong một số trường hợp, và một số trường hợp liên quan tới trẻ em theo điều ước quốc tế. Người tự nộp đơn xin thôi quốc tịch, thường vì nước định cư bắt buộc, mới mất quốc tịch Việt Nam.
Năm 2025, Quốc hội đã thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch theo hướng tạo thuận lợi hơn cho người gốc Việt nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam mà vẫn giữ quốc tịch nước ngoài trong một số trường hợp, đồng thời đặt yêu cầu chỉ có một quốc tịch Việt Nam đối với người giữ một số vị trí trong bộ máy nhà nước. Điều kiện chi tiết nằm trong luật và văn bản hướng dẫn; nên đọc văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan tư pháp thay vì dựa vào lời truyền miệng.
Nước định cư nào cho phép giữ quốc tịch cũ
Bảng dưới tóm tắt cách tiếp cận chung của một số nước người Việt hay định cư, theo thông tin công khai tới thời điểm viết bài. Mỗi nước có ngoại lệ riêng và có thể thay đổi luật.
| Nước | Nhập tịch có phải bỏ quốc tịch cũ không | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mỹ | Không bắt buộc trên thực tế | Lời tuyên thệ có nội dung từ bỏ lòng trung thành cũ nhưng Mỹ không đòi giấy thôi quốc tịch |
| Canada, Úc, New Zealand | Không | Chấp nhận nhiều quốc tịch |
| Anh, Pháp | Không | Chấp nhận nhiều quốc tịch |
| Đức | Không, từ năm 2024 | Trước đó thường phải bỏ quốc tịch cũ trừ ngoại lệ |
| Séc | Không | Cho phép nhiều quốc tịch theo luật có hiệu lực từ năm 2014 |
| Nhật Bản | Có | Người nhập tịch phải mất quốc tịch cũ |
| Singapore | Có | Người trưởng thành không được giữ quốc tịch khác |
| Hàn Quốc | Thường có, với ngoại lệ | Một số diện như kết hôn được cam kết không thực hiện quyền quốc tịch nước ngoài trong lãnh thổ Hàn Quốc |
Người định nhập tịch ở nước thuộc nhóm “có” cần tính trước thủ tục thôi quốc tịch Việt Nam, vì giấy cho thôi quốc tịch thường là một phần hồ sơ hoặc điều kiện hoàn tất nhập tịch, và thời gian xét ở phía Việt Nam không ngắn. Thủ tục này được các site chuyên về quốc tịch hướng dẫn kỹ hơn; ở đây chỉ dừng ở nguyên lý.
Dùng hai hộ chiếu khi đi lại: nguyên tắc nhất quán
Người song tịch thường giữ hai hộ chiếu: hộ chiếu nước định cư và hộ chiếu Việt Nam còn hạn. Nguyên tắc an toàn là nhập cảnh và xuất cảnh một nước bằng cùng một hộ chiếu. Nhập cảnh Việt Nam bằng hộ chiếu Việt Nam thì xuất cảnh Việt Nam cũng bằng hộ chiếu đó; nhập cảnh nước định cư bằng hộ chiếu nước đó. Dùng lẫn có thể khiến hệ thống không khớp dữ liệu, gây trở ngại ở cửa khẩu.
Nếu không có hộ chiếu Việt Nam còn hạn, người có quốc tịch nước ngoài nhập cảnh Việt Nam bằng hộ chiếu nước ngoài và phải có thị thực, được miễn thị thực theo diện áp dụng cho nước đó, hoặc có giấy miễn thị thực dành cho người gốc Việt và thân nhân. Khi đó, về mặt thủ tục xuất nhập cảnh, họ được đối xử như người nước ngoài, dù vẫn có thể còn quốc tịch Việt Nam về mặt luật. Hộ chiếu Việt Nam cho công dân ở nước ngoài được cấp qua cơ quan đại diện Việt Nam.
Với hãng bay, thông tin hộ chiếu khai khi đặt vé nên khớp với hộ chiếu dùng ở điểm đến và điểm đi. Nhiều người khai một hộ chiếu khi đặt vé nhưng trình hộ chiếu khác ở quầy làm thủ tục, gây mất thời gian. Hãy quyết định trước sẽ dùng hộ chiếu nào cho từng chặng.
Những hệ quả thực tế của việc song tịch
Bảo hộ lãnh sự. Khi người song tịch ở Việt Nam, nhà chức trách Việt Nam thường coi họ là công dân Việt Nam, và khả năng nước kia can thiệp bảo hộ lãnh sự có thể bị hạn chế. Đây là nguyên tắc chung trong quan hệ quốc tế với người mang quốc tịch của nước sở tại.
Nhà đất và tài sản. Công dân Việt Nam, kể cả người định cư ở nước ngoài còn quốc tịch Việt Nam, có quyền về nhà đất như công dân trong nước theo quy định của Luật Đất đai và Luật Nhà ở hiện hành. Người gốc Việt không còn quốc tịch Việt Nam cũng có một số quyền về nhà ở và đất ở theo luật. Thủ tục cụ thể nên hỏi văn phòng đăng ký đất đai hoặc công chứng viên, kèm giấy tờ chứng minh quốc tịch.
Nghĩa vụ công dân. Công dân Việt Nam có các nghĩa vụ theo pháp luật Việt Nam. Người song tịch sống chủ yếu ở nước ngoài thường không gặp vướng mắc, nhưng người về sống lâu dài ở Việt Nam nên tìm hiểu nghĩa vụ áp dụng cho mình, kể cả nghĩa vụ thuế khi là cư dân thuế.
Làm việc trong khu vực nhà nước. Một số vị trí ở Việt Nam và ở nước định cư đòi hỏi chỉ mang một quốc tịch, hoặc phải qua kiểm tra an ninh liên quan tới quốc tịch khác. Người định làm trong lĩnh vực này nên kiểm điều kiện trước khi quyết định.
Giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam cần giữ
Người Việt đã định cư nhiều năm thường mất hoặc để hết hạn giấy tờ Việt Nam. Để chứng minh còn quốc tịch Việt Nam khi cần, các giấy tờ thường được dùng gồm: hộ chiếu Việt Nam, giấy khai sinh, giấy chứng nhận có quốc tịch Việt Nam, quyết định cho nhập hoặc trở lại quốc tịch, và một số giấy tờ khác theo luật. Căn cước công dân cũng là giấy tờ có giá trị nếu còn hạn.
Con cái sinh ra ở nước ngoài có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam có thể có quốc tịch Việt Nam theo nguyên tắc huyết thống, tùy cách cha mẹ chọn và đăng ký. Việc đăng ký khai sinh cho con tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hoặc ghi chú khai sinh khi về Việt Nam, giúp con có giấy tờ rõ ràng về sau. Quy định cụ thể về chọn quốc tịch cho con khi cha mẹ khác quốc tịch nên kiểm trực tiếp trong luật hoặc với cơ quan đại diện.
Hãy lưu bản sao giấy tờ Việt Nam cùng chỗ với giấy tờ di trú của nước định cư. Khi cần làm thủ tục thừa kế, bán nhà, đăng ký kết hôn hay khai sinh cho con ở Việt Nam, những giấy tờ này giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian.
Khi nào nên hỏi chuyên môn trước khi quyết định
Nếu bạn định nhập tịch ở một nước buộc bỏ quốc tịch cũ, hãy cân nhắc kỹ hệ quả với tài sản, thừa kế và việc đi lại ở Việt Nam trước khi nộp đơn thôi quốc tịch, vì việc trở lại quốc tịch về sau là một thủ tục riêng có điều kiện. Nếu bạn làm việc trong lĩnh vực nhạy cảm về an ninh ở nước định cư, hãy hỏi bộ phận nhân sự về quy định với người mang quốc tịch khác.
Nếu bạn là người có quốc tịch nước ngoài muốn trở lại quốc tịch Việt Nam, hoặc muốn làm rõ mình còn quốc tịch Việt Nam hay không, hãy liên hệ Sở Tư pháp nơi cư trú ở Việt Nam hoặc cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Đây là những nơi có thẩm quyền trả lời dựa trên hồ sơ cụ thể, thay vì các nhóm trên mạng xã hội hay dịch vụ quảng cáo “làm nhanh”.
Nếu bạn muốn có người cùng sắp xếp câu hỏi và giấy tờ trước khi làm việc với cơ quan có thẩm quyền, có thể gửi thông tin qua form tư vấn miễn phí của Vĩnh Trú.
Những hiểu lầm phổ biến về song tịch
Hiểu lầm thứ nhất: đọc lời tuyên thệ nhập tịch Mỹ là đã mất quốc tịch Việt Nam. Lời thề có nội dung từ bỏ lòng trung thành với nước cũ, nhưng việc mất quốc tịch Việt Nam do luật Việt Nam quyết định, không do lời thề ở nước khác. Hiểu lầm thứ hai: phải đăng ký giữ quốc tịch Việt Nam trong một thời hạn, quá hạn là mất. Quy định đăng ký giữ quốc tịch từng có trong luật năm 2008 và đã được điều chỉnh khi sửa luật năm 2014; người còn băn khoăn nên hỏi cơ quan có thẩm quyền về trường hợp cụ thể của mình.
Hiểu lầm thứ ba: có quốc tịch nước ngoài thì không được dùng hộ chiếu Việt Nam nữa. Thực tế công dân Việt Nam ở nước ngoài vẫn có thể xin cấp, gia hạn hộ chiếu Việt Nam tại cơ quan đại diện. Hiểu lầm thứ tư: song tịch là “được cả hai”. Người song tịch cũng chịu nghĩa vụ của cả hai nước, và khi ở mỗi nước thường được đối xử như công dân nước đó.
Câu hỏi thường gặp
Nhập quốc tịch Mỹ có mất quốc tịch Việt Nam không?
Không tự động. Theo Luật Quốc tịch Việt Nam, quốc tịch chỉ mất qua các trường hợp luật định như được cho thôi hoặc bị tước. Mỹ cũng không đòi giấy thôi quốc tịch, nên trên thực tế nhiều người mang hai quốc tịch.
Có quốc tịch Mỹ rồi về Việt Nam dùng hộ chiếu nào?
Nếu có hộ chiếu Việt Nam còn hạn, có thể nhập và xuất cảnh Việt Nam bằng hộ chiếu đó. Nếu không, dùng hộ chiếu Mỹ kèm thị thực hoặc giấy miễn thị thực. Nguyên tắc là xuất và nhập một nước bằng cùng một hộ chiếu.
Nhập quốc tịch Nhật có phải bỏ quốc tịch Việt Nam không?
Có. Nhật yêu cầu người nhập tịch mất quốc tịch cũ, nên người Việt thường phải làm thủ tục xin thôi quốc tịch Việt Nam. Thủ tục này có điều kiện và thời gian xét riêng, nên tính sớm.
Con sinh ở Canada có quốc tịch Việt Nam không?
Có thể có nếu cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, tùy cách cha mẹ chọn và đăng ký theo luật. Đăng ký khai sinh tại cơ quan đại diện Việt Nam giúp con có giấy tờ rõ ràng. Kiểm quy định hiện hành khi cha mẹ khác quốc tịch.
Người song tịch có được mua nhà ở Việt Nam không?
Công dân Việt Nam, kể cả người định cư ở nước ngoài còn quốc tịch Việt Nam, có quyền về nhà đất như công dân trong nước theo luật hiện hành. Cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh quốc tịch và hỏi cơ quan đăng ký đất đai.
Làm sao biết mình còn quốc tịch Việt Nam hay không?
Nếu chưa từng được cho thôi hay bị tước quốc tịch, thường bạn vẫn còn. Để có xác nhận chính thức, liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài hoặc Sở Tư pháp với giấy tờ như hộ chiếu cũ, giấy khai sinh.