Resident Return Visa (RRV) là visa cho thường trú nhân Úc, hoặc người từng là thường trú nhân hay công dân Úc, được đi ra và vào lại Úc với tư cách thường trú nhân khi quyền đi lại gắn với visa thường trú ban đầu đã hết. Có hai loại: subclass 155 với thời hạn đi lại tới 5 năm cho người đã sống ở Úc đủ thời gian hoặc có ràng buộc đáng kể, và subclass 157 thời hạn ngắn ba tháng cho trường hợp đặc biệt.
RRV quan trọng với rất nhiều gia đình người Việt có PR Úc nhưng sống hai nơi: cha mẹ lớn tuổi về Việt Nam nửa năm, người làm ăn ở cả hai nước, người về chăm sóc người thân. Bài này giải thích vì sao cần RRV, điều kiện để được cấp 5 năm, khi nào chỉ được cấp ngắn hạn, và những tình huống khó như đã ở ngoài Úc quá lâu. Thông tin chính thức tại immi.homeaffairs.gov.au mục Resident Return visa.
Vì sao PR "vô thời hạn" mà vẫn cần RRV
Visa thường trú Úc cho phép bạn ở lại vô thời hạn, nhưng phần cho phép đi ra rồi vào lại (travel facility) thường chỉ có hiệu lực 5 năm từ ngày cấp visa. Khi phần này hết, nếu bạn đang ở trong nước Úc thì vẫn là thường trú nhân bình thường; nếu bạn ra khỏi Úc thì sẽ không còn quyền vào lại với visa cũ.
Nói cách khác, cái hết hạn là "vé quay về", không phải tình trạng thường trú. RRV là cách gia hạn vé quay về. Người đã nhập quốc tịch Úc không cần RRV vì vào bằng hộ chiếu Úc. Vì vậy với người đủ điều kiện, nhập quốc tịch thường là giải pháp gọn nhất; RRV dành cho người chưa thể hoặc chưa muốn nhập quốc tịch, ví dụ người lớn tuổi chưa sẵn sàng thi quốc tịch, hay người chưa đủ thời gian cư trú.
Một hiểu lầm phổ biến: nhiều người nghĩ hết 5 năm là "mất PR" nên vội vàng quay về Úc trước ngày hết hạn. Thật ra nếu đã ở Úc đủ thời gian, bạn có thể xin RRV cả khi đang ở ngoài Úc. Ngược lại, có người tưởng còn PR là cứ ở Việt Nam bao lâu cũng được, rồi tới lúc muốn quay lại mới phát hiện mình không đáp ứng điều kiện cư trú.
Hai loại RRV và điều kiện chính
Điều kiện dưới đây là khung chung tại thời điểm viết, theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ. Mỗi trường hợp cụ thể được xét theo hồ sơ.
| Trường hợp | Loại visa thường gặp | Thời hạn đi lại | Điều kiện then chốt |
|---|---|---|---|
| Đã ở Úc tổng cộng ít nhất 2 năm trong 5 năm gần nhất với tư cách thường trú nhân hoặc công dân | Subclass 155 | Thường 5 năm | Đáp ứng yêu cầu thời gian cư trú |
| Chưa đủ 2 năm trong 5 năm nhưng có ràng buộc đáng kể với Úc | Subclass 155 | Thường 1 năm | Chứng minh ràng buộc kinh doanh, văn hoá, việc làm hoặc cá nhân mang lại lợi ích cho Úc |
| Chưa đủ thời gian, có ràng buộc và có lý do cấp bách phải đi ngay | Subclass 157 | Ba tháng | Lý do khẩn cấp, chính đáng cho việc đi |
| Đã ở ngoài Úc liên tục hơn 5 năm | Subclass 155 (khó hơn) | Tuỳ hồ sơ | Ngoài ràng buộc, phải có lý do thuyết phục và đáng cảm thông cho việc vắng mặt lâu |
| Thành viên gia đình của người được cấp RRV | Subclass 155 hoặc 157 | Theo hồ sơ | Điều kiện riêng cho thành viên gia đình đi cùng |
Cách đếm 2 năm là tổng số ngày bạn có mặt ở Úc trong 5 năm tính tới ngày nộp, không cần liên tục. Ví dụ giả định: một người mỗi năm ở Úc 5 tháng, ở Việt Nam 7 tháng thì 5 năm có khoảng 25 tháng ở Úc, đủ ngưỡng 2 năm (730 ngày). Một người chỉ ở Úc 3 tháng mỗi năm thì 5 năm có 15 tháng, không đủ và phải chứng minh ràng buộc.
"Ràng buộc đáng kể với Úc" là gì
Ràng buộc cá nhân. Vợ chồng, con, cha mẹ là công dân hoặc thường trú nhân đang sống ở Úc; nhà riêng ở Úc; tham gia cộng đồng. Ràng buộc gia đình thường là loại người Việt chứng minh được rõ nhất.
Ràng buộc việc làm. Có việc làm ở Úc, hoặc làm việc ở nước ngoài cho một doanh nghiệp, tổ chức Úc. Hợp đồng, bảng lương, xác nhận của chủ là bằng chứng chính.
Ràng buộc kinh doanh. Sở hữu hoặc điều hành doanh nghiệp ở Úc, có hoạt động thật, đóng thuế ở Úc.
Ràng buộc văn hoá. Tham gia các hoạt động văn hoá, nghệ thuật, thể thao có gắn với Úc, đại diện cho tổ chức Úc.
Ràng buộc phải "mang lại lợi ích cho Úc". Đây là điểm nhiều người bỏ qua: không chỉ cần có quan hệ, mà quan hệ đó phải có ý nghĩa, mang lại lợi ích cho Úc. Có tài khoản ngân hàng ở Úc đơn thuần thường không đủ; có con đang học và sống ở Úc, hay có doanh nghiệp đang hoạt động thì thuyết phục hơn.
Chuẩn bị và nộp RRV
RRV có thể nộp trực tuyến qua ImmiAccount, khi đang ở trong hoặc ngoài Úc. Các bước chuẩn bị chung như sau.
- Tính số ngày ở Úc trong 5 năm gần nhất. Có thể xin trích lục lịch sử xuất nhập cảnh (International Movement Records) từ Bộ Nội vụ để đếm chính xác, thay vì đếm theo trí nhớ.
- Xác định bạn thuộc trường hợp nào: đủ 2 năm, chưa đủ nhưng có ràng buộc, hay đã ở ngoài Úc liên tục quá 5 năm.
- Nếu chưa đủ 2 năm, gom bằng chứng ràng buộc: giấy tờ quan hệ gia đình, sở hữu nhà, việc làm, doanh nghiệp, kèm bản giải thích vì sao bạn ở ngoài Úc lâu.
- Kiểm hộ chiếu còn hạn đủ dài; RRV gắn với hộ chiếu khai trong đơn, đổi hộ chiếu thì cập nhật thông tin.
- Nộp đơn, đóng lệ phí theo mức hiện hành, theo dõi yêu cầu bổ sung.
- Sau khi được cấp, đọc kỹ ngày hết hạn đi lại mới để lên kế hoạch cho 5 năm tiếp theo.
Thời điểm nộp cũng cần tính. Nộp khi đang ở Úc và đã đủ 2 năm là trường hợp thuận lợi nhất. Nộp khi đang ở nước ngoài vẫn được, nhưng nếu không đủ thời gian và hồ sơ ràng buộc yếu, bạn có thể bị kẹt ở nước ngoài trong lúc chờ kết quả.
Tình huống khó: đã ở Việt Nam quá lâu
Trường hợp thường gặp: một gia đình nhận PR từ diện bảo lãnh nhiều năm trước, sang Úc một thời gian ngắn rồi về Việt Nam sống, giờ con cái muốn đưa cha mẹ trở lại. Nếu đã ở ngoài Úc liên tục hơn 5 năm, hồ sơ RRV phải chứng minh cả ràng buộc với Úc lẫn lý do thuyết phục và đáng cảm thông cho việc vắng mặt kéo dài, như phải chăm sóc người thân bệnh nặng, bản thân ốm đau, hoặc hoàn cảnh ngoài khả năng kiểm soát. Lý do "về làm ăn" hay "quen sống ở quê" thường không được coi là thuyết phục.
Nếu RRV bị từ chối, người đó không còn quyền vào Úc với tư cách thường trú nhân. Con đường còn lại có thể là xin một visa khác: visa du lịch để thăm, hoặc nếu đủ điều kiện, các diện thường trú khác như diện cha mẹ do con bảo lãnh, hay visa dành cho người từng cư trú (Former Resident) với điều kiện rất hẹp. Mỗi diện có điều kiện và thời gian chờ riêng, thường lâu và tốn kém hơn nhiều so với giữ PR từ đầu.
Bài học rút ra là lập kế hoạch từ năm thứ ba, thứ tư của PR: nếu bạn biết mình sẽ sống phần lớn thời gian ở Việt Nam, hãy cân nhắc tích đủ thời gian ở Úc để xin RRV 5 năm, hoặc tốt hơn, đủ điều kiện nhập quốc tịch trước khi về lâu dài. Điều kiện nhập quốc tịch Úc thuộc nhóm bài giữ cư trú và quốc tịch của trang.
Những lỗi hay gặp trong hồ sơ RRV
Lỗi thứ nhất là đếm ngày theo trí nhớ. Người đi về nhiều lần trong năm thường nhớ sai vài tuần mỗi chuyến, cộng lại có thể lệch cả tháng. Khi số ngày sát mốc 730, sai số như vậy quyết định được cấp 5 năm hay 1 năm. Xin trích lục lịch sử xuất nhập cảnh trước khi nộp là cách chắc nhất, và cũng là nguồn mà cán bộ xét hồ sơ sẽ đối chiếu.
Lỗi thứ hai là nộp hồ sơ ràng buộc chỉ bằng lời kể. Một câu kể "con đang sống ở Úc" không có giá trị bằng giấy tờ chứng minh con là công dân hay thường trú nhân, địa chỉ của con, và mối liên hệ thật như việc bạn ở cùng con khi sang Úc. Tương tự, có nhà ở Úc cần giấy tờ sở hữu, hoá đơn, bằng chứng nhà đang được dùng.
Lỗi thứ ba là quên thành viên gia đình. Mỗi người trong gia đình có tình trạng PR riêng, ngày hết hạn đi lại riêng và số ngày ở Úc riêng. Vợ chồng đi cùng nhau nhưng một người từng ở lại Úc lâu hơn có thể đủ điều kiện 5 năm trong khi người kia thì không. Kiểm từng người, không giả định cả nhà như nhau.
Sống hai nơi: lịch đi về hợp lý cho thường trú nhân lớn tuổi
Nhiều cha mẹ người Việt có PR Úc chọn sống theo mùa: mùa đông Úc về Việt Nam, mùa hè ở lại với con cháu. Lịch như vậy hoàn toàn hợp pháp. Điều cần làm là giữ mức có mặt ở Úc đủ để mỗi lần gia hạn RRV đều thuộc trường hợp 5 năm. Một quy tắc dễ nhớ: trung bình mỗi năm ở Úc khoảng 5 tháng trở lên, thì 5 năm sẽ vượt mốc 2 năm. Ghi lại ngày đi, ngày về trong một cuốn sổ hoặc bảng tính, đối chiếu với lịch sử xuất nhập cảnh khi cần.
Ngoài RRV, người sống hai nơi nên để ý những thứ đi kèm: quyền lợi an sinh như lương hưu tuổi già của Úc có quy định riêng về thời gian sống ở Úc và về việc trả khi ở nước ngoài; bảo hiểm y tế khi ở Việt Nam; nghĩa vụ thuế khi có thu nhập ở cả hai nước. Mỗi việc thuộc cơ quan riêng (Services Australia, cơ quan thuế Úc, cơ quan thuế Việt Nam), nên kiểm từng nơi. Nếu gia đình bạn đang ở tình huống PR sắp hết hạn đi lại hoặc đã ở ngoài Úc lâu, có thể gửi thông tin qua form tư vấn miễn phí của Vĩnh Trú để được góp ý hướng xử lý ban đầu.
Câu hỏi thường gặp
PR hết hạn đi lại khi đang ở Việt Nam thì làm sao?
Bạn có thể nộp Resident Return Visa từ Việt Nam. Nếu đã ở Úc tổng cộng ít nhất 2 năm trong 5 năm gần nhất, thường được cấp quyền đi lại 5 năm. Nếu chưa đủ, phải chứng minh ràng buộc đáng kể với Úc, và nếu đã vắng mặt liên tục hơn 5 năm thì còn cần lý do thuyết phục.
Có nên xin RRV ngay khi PR còn hạn đi lại?
Có thể xin khi PR còn hiệu lực, nhưng RRV mới thường được cấp với thời hạn tính từ ngày cấp, nên xin quá sớm không có lợi nhiều. Thời điểm hợp lý là khi gần tới ngày hết hạn đi lại và bạn có kế hoạch ra nước ngoài, đồng thời đã đếm đủ số ngày ở Úc.
Đi máy bay về Úc khi PR đã hết hạn đi lại có vào được không?
Nếu không có RRV hoặc visa hợp lệ khác, bạn có thể bị từ chối lên máy bay hoặc gặp vấn đề tại cửa khẩu. Hãng bay kiểm tra tình trạng visa trước khi cho lên máy bay. Đừng bay khi chưa có kết quả RRV.
Đếm 2 năm trong 5 năm có cần liên tục không?
Không cần liên tục. Đó là tổng số ngày bạn có mặt ở Úc với tư cách thường trú nhân hoặc công dân trong 5 năm trước ngày nộp. Nhiều chuyến ngắn cộng lại vẫn được tính. Lịch sử xuất nhập cảnh do Bộ Nội vụ lưu là căn cứ chính xác nhất.
Có quốc tịch Úc rồi có cần RRV không?
Không. Công dân Úc vào Úc bằng hộ chiếu Úc và không cần visa. Nếu bạn có cả quốc tịch Úc và Việt Nam, khi vào Úc nên dùng hộ chiếu Úc. Vì vậy nhập quốc tịch là cách chấm dứt hẳn việc phải gia hạn quyền đi lại.
RRV 1 năm có gia hạn được không?
RRV không gia hạn theo nghĩa kéo dài visa cũ, mà bạn nộp một RRV mới khi cần. Nếu trong thời gian giữ RRV 1 năm bạn sống ở Úc đủ để đạt mốc 2 năm trong 5 năm, lần nộp sau có thể được cấp 5 năm.