Visa 186 (Employer Nomination Scheme) là visa thường trú Úc dành cho người được một chủ lao động đã được chấp thuận ở Úc đề cử vào một vị trí có tay nghề. Visa có ba luồng: chuyển tiếp từ visa làm việc tạm thời (Temporary Residence Transition, thường từ visa 482), trực tiếp (Direct Entry) và theo thoả thuận lao động (Labour Agreement). Diện này không dùng thang điểm 65 và không cần vòng mời; điều quyết định là có chủ lao động đề cử và bạn đáp ứng điều kiện của luồng.
Với người đang làm việc ở Úc, 186 thường là con đường rõ ràng hơn so với chờ thư mời trong hệ chấm điểm. Đổi lại, kế hoạch của bạn phụ thuộc vào một doanh nghiệp. Bài này giải thích từng luồng, mối liên hệ với visa 482 Skills in Demand mới, việc chủ lao động phải làm, và những rủi ro người lao động nên biết, kể cả kiểu lừa "mua bảo lãnh".
Từ 482 tới 186: chặng đường phổ biến nhất
Từ tháng 12/2024, visa làm việc tạm thời có chủ bảo lãnh của Úc là visa 482 Skills in Demand, thay cho visa Temporary Skill Shortage trước đó. Visa này có các luồng theo mức lương và nghề: luồng chuyên gia cho người có thu nhập cao, luồng kỹ năng cốt lõi cho nghề trong danh sách nghề cốt lõi, và luồng thoả thuận lao động. Một thay đổi quan trọng từ cuối năm 2023 trở đi là người giữ visa làm việc có chủ bảo lãnh, bất kể nghề, đều có đường lên thường trú, không còn phân chia nghề ngắn hạn không có đường PR như trước.
Luồng chuyển tiếp của 186 dành cho người đã làm việc cho chính chủ lao động đề cử trong một thời gian nhất định khi đang giữ visa 482 (hoặc visa 457 cũ). Từ cuối năm 2023, yêu cầu này được giảm xuống còn 2 năm làm việc cho chủ đó trong khoảng 3 năm trước khi đề cử. Ngoài ra người nộp thường phải dưới 45 tuổi (trừ trường hợp miễn), có tiếng Anh ở mức Competent, và vị trí đề cử là vị trí thật, toàn thời gian, trả lương theo thị trường.
Điểm mạnh của luồng chuyển tiếp là thường không cần thẩm định tay nghề lại, vì bạn đã chứng minh được năng lực qua thời gian làm việc ở Úc. Điểm yếu là sự phụ thuộc: trong 2 năm đó nếu chủ lao động đóng cửa, giảm nhân sự, hay quan hệ đổ vỡ, bạn phải tìm chủ mới bảo lãnh và thời gian tính lại theo quy định. Thông tin chi tiết từng luồng tại immi.homeaffairs.gov.au mục Employer Nomination Scheme (subclass 186).
So sánh ba luồng của visa 186
Khung chung tại thời điểm viết. Mỗi luồng có điều kiện chi tiết và miễn trừ riêng, cập nhật theo chính sách.
| Tiêu chí | Chuyển tiếp (TRT) | Trực tiếp (Direct Entry) | Thoả thuận lao động |
|---|---|---|---|
| Ai dùng | Người đang làm việc cho chủ đề cử bằng visa 482/457 | Người chưa làm cho chủ đó hoặc đang ở nước ngoài, hoặc giữ visa khác | Người được tuyển theo thoả thuận riêng giữa chủ và chính phủ |
| Thời gian làm cho chủ | Thường 2 năm trong 3 năm gần nhất | Không bắt buộc | Theo thoả thuận |
| Thẩm định tay nghề | Thường không cần | Thường cần, trừ trường hợp miễn | Theo thoả thuận |
| Kinh nghiệm | Đã chứng minh qua thời gian làm việc | Thường tối thiểu 3 năm kinh nghiệm liên quan | Theo thoả thuận |
| Danh sách nghề | Nghề của vị trí đang làm | Nghề trong danh sách áp dụng (danh sách nghề cốt lõi) | Nghề trong thoả thuận |
| Tuổi, tiếng Anh | Thường dưới 45, Competent, có miễn trừ | Thường dưới 45, Competent, có miễn trừ | Có thể được điều chỉnh theo thoả thuận |
Luồng trực tiếp phù hợp với người có kinh nghiệm dày và một chủ lao động muốn tuyển thẳng vào vị trí thường trú. Thoả thuận lao động thường thấy ở những ngành thiếu người kéo dài như chăm sóc người già, chế biến thịt, nông nghiệp; điều kiện được thương lượng riêng nên khác nhau nhiều giữa các thoả thuận.
Chủ lao động phải làm gì
Là doanh nghiệp đang hoạt động hợp pháp ở Úc. Có hoạt động kinh doanh thật, tài chính đủ để trả lương cho vị trí. Với visa 482, chủ phải được chấp thuận làm nhà bảo lãnh (standard business sponsor).
Đề cử một vị trí thật cần thiết. Bộ Nội vụ xét xem vị trí có thật sự cần cho hoạt động của doanh nghiệp không, có phải vị trí toàn thời gian, dự kiến kéo dài ít nhất hai năm hay không.
Trả lương theo thị trường và không thấp hơn ngưỡng. Mức lương không thấp hơn mức trả cho người Úc làm việc tương đương và không dưới ngưỡng thu nhập do chính phủ công bố, được điều chỉnh hằng năm.
Đóng phí đào tạo kỹ năng. Chủ lao động đóng khoản phí đóng góp cho quỹ đào tạo kỹ năng người Úc khi đề cử (Skilling Australians Fund levy). Luật cấm chủ chuyển khoản phí này sang cho người lao động.
Không nhận tiền để bảo lãnh. Luật di trú Úc cấm việc đòi hay nhận tiền, lợi ích để đổi lấy đề cử hoặc bảo lãnh visa; vi phạm có thể bị xử phạt, và người lao động liên quan có thể bị huỷ visa.
Đổi chủ lao động khi đang giữ 482
Một thay đổi có lợi cho người lao động trong những năm gần đây là quy định về thời gian được ở lại Úc khi ngừng làm cho chủ bảo lãnh. Người giữ visa làm việc có chủ bảo lãnh hiện có một khoảng thời gian dài hơn trước để tìm chủ mới, xin visa khác hoặc chuẩn bị rời Úc; trong thời gian đó được làm việc cho chủ khác theo điều kiện quy định. Khoảng thời gian cụ thể và tổng số ngày tối đa nên kiểm theo trang Bộ Nội vụ vì đã được điều chỉnh.
Với kế hoạch lên 186 qua luồng chuyển tiếp, đổi chủ có nghĩa là thời gian 2 năm thường phải tính lại với chủ mới. Vì vậy, nếu bạn đã làm được gần đủ thời gian cho chủ hiện tại, cân nhắc kỹ trước khi đổi; nếu chủ hiện tại không có ý định đề cử, càng đổi sớm càng giảm thời gian lãng phí.
Một tình huống hay gặp ở người Việt trong ngành nhà hàng, làm đẹp, xây dựng: chủ hứa sẽ đề cử 186 sau 2 năm, nhưng tới lúc đó lại trì hoãn hoặc đặt thêm điều kiện. Không có cách nào ép chủ đề cử; điều bạn kiểm soát được là giữ hồ sơ làm việc rõ ràng (hợp đồng, bảng lương, thuế, quỹ hưu trí superannuation) để có thể chứng minh kinh nghiệm cho chủ mới hoặc cho luồng trực tiếp nếu cần.
Dấu hiệu lừa đảo "mua bảo lãnh" cần tránh
Vì 186 gắn với một chủ lao động, đây cũng là mảnh đất của những lời mời đáng ngờ. Những dấu hiệu dưới đây nên khiến bạn dừng lại ngay.
- Được đề nghị trả một khoản tiền lớn cho "công ty bảo lãnh" để đổi lấy đề cử, kèm lời hứa chắc chắn có PR sau 2 năm.
- Hợp đồng ghi lương cao nhưng thực tế bị yêu cầu hoàn lại một phần lương bằng tiền mặt.
- Vị trí được đề cử không khớp với công việc thật bạn sẽ làm, ví dụ đề cử quản lý nhà hàng nhưng thực tế làm phụ bếp.
- Người môi giới không có số đăng ký hành nghề tư vấn di trú ở Úc và không chịu cung cấp tên doanh nghiệp, mã số kinh doanh để kiểm.
- Bị yêu cầu ký giấy tờ để trống hoặc không được giữ bản sao hồ sơ của chính mình.
Những thỏa thuận như vậy không chỉ mất tiền: nếu Bộ Nội vụ phát hiện vị trí không có thật hoặc có giao dịch mua bán bảo lãnh, cả chủ và người lao động đều có thể chịu hậu quả, gồm huỷ visa. Nếu cần kiểm một doanh nghiệp Úc, có thể tra mã số kinh doanh (ABN) trên cổng tra cứu công khai của chính phủ Úc.
Thời gian xét và những việc trong lúc chờ
Hồ sơ 186 có hai phần: đơn đề cử của chủ lao động và đơn visa của bạn. Hai phần có thể nộp cùng lúc hoặc nộp đề cử trước; nếu đề cử bị từ chối thì đơn visa cũng không thể được cấp. Thời gian xét thay đổi theo luồng, theo nghề và theo độ đầy đủ của hồ sơ; Bộ Nội vụ có công cụ ước thời gian xử lý nhưng con số đó chỉ để tham khảo. Hồ sơ trong ngành được ưu tiên theo chỉ đạo của Bộ trưởng có thể được xử lý sớm hơn.
Nếu bạn nộp 186 khi đang ở Úc bằng một visa hợp lệ, thường sẽ được cấp visa bắc cầu để ở lại hợp pháp khi visa cũ hết hạn trong lúc chờ. Điều kiện làm việc và đi lại của visa bắc cầu khác nhau theo loại; muốn đi ra nước ngoài trong lúc chờ thì phải tìm hiểu kỹ có được quay lại không, vì không phải visa bắc cầu nào cũng cho phép đi và về.
Trong lúc chờ, tiếp tục làm việc đúng vị trí đề cử, giữ bảng lương và hồ sơ thuế. Nếu có thay đổi như chủ lao động đổi tên, bị bán, chuyển địa điểm, hay bạn đổi chức danh, cần thông báo và có khi phải xử lý lại đề cử. Im lặng trước những thay đổi này là rủi ro cho cả hồ sơ.
Lập kế hoạch với 186: vài nguyên tắc
Thứ nhất, coi 186 là kết quả của một quan hệ việc làm tốt chứ không phải món hàng. Làm việc cho doanh nghiệp có nền tảng ổn định, có lịch sử bảo lãnh, có bộ phận nhân sự hiểu quy trình là yếu tố lớn nhất khiến kế hoạch thành công. Thứ hai, luôn có phương án song song: nộp EOI nếu nghề và điểm cho phép, giữ kết quả thẩm định tay nghề còn hiệu lực, nâng tiếng Anh.
Thứ ba, theo dõi tuổi. Giới hạn dưới 45 áp dụng với phần lớn hồ sơ; người ngoài 40 cần tính thời gian rất kỹ, vì 2 năm làm việc cộng thời gian xét có thể đẩy bạn qua mốc. Có các trường hợp miễn tuổi nhưng hẹp, không nên mặc định mình thuộc diện miễn. Thứ tư, chuẩn bị cho gia đình: vợ chồng và con có thể đi kèm hồ sơ 186, cần giấy tờ quan hệ và đáp ứng yêu cầu sức khoẻ, nhân thân.
Nếu bạn đang giữ 482 và muốn có người cùng rà xem mình đã đủ thời gian, tuổi, tiếng Anh cho luồng nào, có thể gửi tóm tắt qua form tư vấn miễn phí của Vĩnh Trú; mọi quyết định cuối cùng nên đối chiếu thông tin trên trang Bộ Nội vụ Úc và trao đổi với chủ lao động.
Câu hỏi thường gặp
Visa 186 có cần đủ 65 điểm không?
Không. Visa 186 không dùng thang điểm và không có vòng mời. Điều kiện là có chủ lao động đề cử được chấp thuận và bạn đáp ứng yêu cầu của luồng về kinh nghiệm, tuổi, tiếng Anh, thẩm định tay nghề nếu cần, sức khoẻ và nhân thân.
Làm cho chủ 2 năm là chắc được đề cử 186 không?
Không. Thời gian làm việc chỉ là một điều kiện của luồng chuyển tiếp. Chủ lao động phải đồng ý đề cử, vị trí phải còn cần thiết, mức lương phải đạt yêu cầu, và bạn phải đáp ứng điều kiện tuổi, tiếng Anh. Không ai bắt buộc được chủ phải đề cử.
Có visa 186 rồi có phải làm tiếp cho chủ không?
Visa 186 là thường trú, không có điều kiện ràng buộc phải làm cho chủ đề cử. Tuy nhiên người nộp được kỳ vọng có ý định thật làm việc cho vị trí được đề cử. Nghỉ việc ngay sau khi nhận visa mà không có lý do có thể bị xem xét nếu có dấu hiệu vị trí không thật.
Đang ở Việt Nam có xin 186 được không?
Được, qua luồng trực tiếp, nếu có chủ lao động ở Úc muốn tuyển thẳng và bạn có thẩm định tay nghề, đủ kinh nghiệm theo yêu cầu, nghề nằm trong danh sách áp dụng. Thực tế phần lớn người lên 186 đã làm việc ở Úc trước đó vì chủ cần biết rõ người mình đề cử.
Chủ lao động có được thu tiền phí đề cử của người lao động không?
Luật di trú Úc cấm chủ chuyển cho người lao động khoản phí đóng góp quỹ đào tạo kỹ năng, và cấm việc đòi hoặc nhận tiền để đổi lấy bảo lãnh. Người lao động bị yêu cầu trả những khoản này nên giữ bằng chứng và tìm hiểu kênh báo cáo của Bộ Nội vụ.
Quá 45 tuổi còn đường 186 không?
Có một số trường hợp miễn giới hạn tuổi, ví dụ với một số người có thu nhập cao hoặc nghề, vị trí đặc thù, nhưng phạm vi hẹp và thay đổi theo chính sách. Người gần mốc 45 nên kiểm điều kiện miễn hiện hành trước khi lập kế hoạch dựa vào nó.