Visa F-5 là tư cách thường trú (영주) tại Hàn Quốc: người mang F-5 được ở lâu dài, làm hầu hết mọi công việc hợp pháp, không phải gia hạn tư cách theo chu kỳ ngắn như visa lao động hay du học. F-5 do Cục Xuất nhập cảnh và Chính sách người nước ngoài thuộc Bộ Tư pháp Hàn Quốc cấp; thông tin chính thức tra trên cổng hikorea.go.kr và các văn phòng xuất nhập cảnh địa phương.
F-5 có nhiều diện con: diện chung cho người đã cư trú đủ năm với tư cách hợp lệ, diện vợ chồng hoặc con của công dân Hàn Quốc, diện chuyển từ visa cư trú tính điểm F-2-7, diện có năng lực đặc biệt, diện đầu tư. Điểm chung của đa số diện là thời gian cư trú hợp lệ, thu nhập đủ sống, hạnh kiểm tốt, và hiểu biết tiếng Hàn cùng xã hội Hàn thường được chứng minh qua chương trình hội nhập xã hội KIIP. Bài này giải thích từng điều kiện ở mức nguyên lý; ngưỡng cụ thể đổi theo từng năm nên cần đối chiếu hướng dẫn hiện hành.
F-5 nằm ở đâu trong hệ thống visa Hàn Quốc
Hệ thống tư cách lưu trú Hàn Quốc dùng chữ cái và số. Nhóm D là học tập và đầu tư, như D-2 du học, D-4 học tiếng, D-10 tìm việc. Nhóm E là lao động, như E-7 lao động chuyên môn, E-9 lao động phổ thông theo chương trình cấp phép việc làm. Nhóm F là cư trú và gia đình: F-2 cư trú, F-4 kiều bào, F-6 kết hôn với người Hàn, và F-5 thường trú. F-5 đứng ở bậc gần như cao nhất trước nhập quốc tịch.
Điểm khác biệt chính giữa F-5 và các tư cách khác là sự tự do hoạt động. Người mang E-7 phải làm đúng nghề được cấp, đổi chủ thuê cần thủ tục; người mang E-9 bị giới hạn việc chuyển nơi làm. Người mang F-5 thì làm thuê, tự kinh doanh, đổi ngành tùy ý, chỉ trừ một số vị trí chỉ dành cho công dân. Người mang F-5 cũng được tham gia bầu cử chính quyền địa phương sau một thời gian giữ tư cách theo luật bầu cử Hàn Quốc.
F-5 vẫn không phải quốc tịch. Người mang F-5 giữ hộ chiếu Việt Nam, không bầu cử quốc hội và tổng thống, có thể bị trục xuất khi phạm tội nghiêm trọng, và phải giữ thẻ người nước ngoài còn hạn. Người muốn đi tiếp có thể nộp nhập tịch Hàn Quốc, một thủ tục riêng do Bộ Tư pháp xét, với điều kiện và bài kiểm tra riêng.
Các diện F-5 thường gặp với người Việt
Bảng dưới tóm tắt các diện F-5 người Việt hay đi, ở mức nguyên lý. Mỗi diện có mã con và điều kiện chi tiết riêng, cần kiểm trên cổng hikorea.go.kr trước khi chuẩn bị hồ sơ.
| Diện | Thời gian cư trú thường yêu cầu | Điều kiện đặc trưng |
|---|---|---|
| Diện chung (cư trú lâu dài với tư cách hợp lệ) | Khoảng 5 năm trở lên với các tư cách được tính, như lao động chuyên môn hoặc F-2 | Thu nhập đủ ngưỡng, hoàn thành chương trình hội nhập xã hội hoặc đạt bài đánh giá tương đương |
| Vợ hoặc chồng của công dân Hàn Quốc | Khoảng 2 năm cư trú tại Hàn Quốc sau khi kết hôn | Hôn nhân thực chất, sinh hoạt chung, đủ điều kiện tiếng Hàn và hiểu biết xã hội theo quy định |
| Chuyển từ F-2-7 tính điểm | Giữ F-2-7 một số năm nhất định | Thu nhập theo ngưỡng quy định cho diện này, hạnh kiểm và nghĩa vụ công |
| Người có học vị cao, năng lực đặc biệt | Có thể ngắn hơn diện chung | Tiến sĩ, chuyên gia được công nhận, người có thành tích nổi bật |
| Nhà đầu tư | Tùy điều kiện đầu tư | Mức đầu tư và số lao động người Hàn được tuyển theo quy định hiện hành |
| Con của người mang F-5 | Tùy độ tuổi, nơi sinh | Thường xét theo hồ sơ cha mẹ |
Lao động phổ thông diện E-9 thường không đi thẳng lên F-5 vì thời gian E-9 không được tính như lao động chuyên môn. Con đường của họ, nếu có, thường đi qua visa lao động có tay nghề E-7-4 rồi các bậc tiếp theo, được nói ở bài về F-2 trong cùng danh mục.
Các điều kiện chung và cách đọc chúng
Thời gian cư trú hợp lệ. Không phải năm nào ở Hàn cũng được tính. Thời gian du học, học tiếng, lao động phổ thông thường không được tính vào số năm của diện chung. Cư trú phải liên tục với tư cách hợp lệ; ở quá hạn, làm việc trái phép trong quá khứ là điểm trừ nặng và có thể khiến hồ sơ không đủ điều kiện.
Khả năng tự lập sinh kế. Với diện chung, quy định thường gắn ngưỡng thu nhập năm với tổng thu nhập quốc dân bình quân đầu người của năm trước do Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc công bố. Một số diện yêu cầu bội số cao hơn. Vì ngưỡng này thay đổi mỗi năm theo số liệu kinh tế, hãy kiểm con số áp dụng cho năm nộp thay vì dùng con số người khác nộp năm trước.
Tiếng Hàn và hiểu biết xã hội. Phần lớn diện F-5 yêu cầu hoàn thành chương trình hội nhập xã hội của Bộ Tư pháp (KIIP) đến cấp cuối cùng, hoặc đạt bài đánh giá tổng hợp dành cho thường trú. KIIP gồm các lớp tiếng Hàn và lớp tìm hiểu xã hội Hàn Quốc, học tại các cơ sở được chỉ định trên cả nước, có lớp buổi tối và cuối tuần.
Hạnh kiểm. Lý lịch tư pháp trong và ngoài Hàn Quốc được xem xét. Một số loại án phạt, kể cả phạt tiền vì lái xe sau khi uống rượu, có thể khiến hồ sơ bị trì hoãn hoặc từ chối trong một khoảng thời gian. Nộp phạt vi phạm hành chính về xuất nhập cảnh cũng được ghi nhận.
Nghĩa vụ thuế và bảo hiểm y tế. Từ năm 2019, người nước ngoài cư trú dài hạn tại Hàn Quốc nhìn chung phải tham gia bảo hiểm y tế quốc gia; nợ phí bảo hiểm có thể bị xét khi gia hạn hoặc đổi tư cách. Nợ thuế cũng vậy. Hồ sơ F-5 thường cần giấy xác nhận đã nộp thuế và không nợ phí bảo hiểm.
KIIP: chương trình hội nhập xã hội và vì sao nên học sớm
KIIP (Korea Immigration and Integration Program, 사회통합프로그램) là chương trình do Bộ Tư pháp Hàn Quốc vận hành, chia thành nhiều cấp, từ cấp nhập môn tiếng Hàn đến cấp cuối về hiểu biết xã hội Hàn Quốc. Người học làm bài kiểm tra đầu vào để được xếp cấp, sau đó học đủ số giờ và thi chuyển cấp. Hoàn thành cấp cuối và bài đánh giá tổng hợp là một cách chứng minh điều kiện tiếng và hiểu biết xã hội cho F-5, đồng thời có giá trị khi nộp nhập tịch.
Nhiều người Việt chỉ nghĩ tới KIIP khi đã đủ năm cư trú và lúc đó mới phát hiện cần thêm cả năm học. Vì các lớp thường kín chỗ, thời gian học tích lũy theo cấp, học sớm từ khi còn mang visa lao động chuyên môn hoặc F-6 giúp không bị chậm khi đủ các điều kiện khác. Một số trường hợp có thể dùng chứng chỉ TOPIK để được xếp cấp cao hơn khi vào chương trình; quy tắc quy đổi cần kiểm trên cổng đăng ký chương trình.
Ngoài giá trị hồ sơ, KIIP giúp người học hiểu các chế độ xã hội, luật lao động, hệ thống y tế, giáo dục của Hàn Quốc, những thứ rất có ích với gia đình định cư lâu dài. Với người kết hôn với công dân Hàn, các lớp này cũng là nơi gặp những người cùng hoàn cảnh, trao đổi kinh nghiệm thực tế.
Diện vợ chồng của công dân Hàn Quốc: F-6, F-5 hay nhập tịch
Người Việt kết hôn với công dân Hàn Quốc thường sang bằng visa F-6. Sau khoảng 2 năm cư trú tại Hàn Quốc với hôn nhân thực chất, người này có thể cân nhắc hai hướng: xin F-5 diện vợ chồng, hoặc nộp nhập tịch giản lược dành cho người kết hôn. Cả hai đều có điều kiện về tiếng, hiểu biết xã hội và sinh kế, nhưng hệ quả khác nhau.
F-5 giữ nguyên quốc tịch Việt Nam, phù hợp với người muốn thường xuyên về Việt Nam, giữ tài sản, đất đai đứng tên công dân Việt Nam, hoặc chưa chắc sẽ sống cả đời ở Hàn. Nhập tịch cho quyền công dân đầy đủ ở Hàn Quốc; luật quốc tịch Hàn Quốc có quy định riêng cho phép một số người nhập tịch diện kết hôn giữ quốc tịch gốc nếu cam kết không thực hiện quyền của quốc tịch nước ngoài trong lãnh thổ Hàn Quốc. Còn việc giữ hay mất quốc tịch Việt Nam lại do luật Việt Nam điều chỉnh, cần hỏi cơ quan đại diện Việt Nam.
Trường hợp hôn nhân tan vỡ trước khi có F-5, người vợ hoặc chồng nước ngoài không mất mọi lựa chọn: luật Hàn có cơ chế xét cho người nuôi con chung hoặc người ly hôn do lỗi của bên kia ở lại theo tư cách phù hợp. Đây là tình huống nhạy cảm, nên cần giữ mọi giấy tờ chứng minh, và tìm đến các trung tâm hỗ trợ gia đình đa văn hoá hoặc văn phòng xuất nhập cảnh để được hướng dẫn chính thức.
Giữ F-5: thẻ, ra nước ngoài và những điều có thể làm mất tư cách
Thẻ người nước ngoài phải còn hạn. Tư cách F-5 không có hạn, nhưng thẻ người nước ngoài của người mang F-5 có thời hạn nhiều năm và phải được cấp lại trước khi hết. Bỏ quên việc đổi thẻ dẫn tới phạt hành chính.
Ra nước ngoài dài ngày. Người mang F-5 được miễn giấy phép tái nhập cảnh trong một khoảng thời gian dài hơn so với người nước ngoài thông thường; ở ngoài quá thời hạn đó mà không xin phép trước có thể mất tư cách. Người định về Việt Nam chăm cha mẹ một thời gian dài nên kiểm quy định và xin phép tái nhập cảnh trước khi đi.
Phạm tội nghiêm trọng. F-5 có thể bị hủy và người mang có thể bị trục xuất nếu phạm những tội theo quy định của luật xuất nhập cảnh. Không có chuyện “có thường trú rồi là an toàn tuyệt đối”.
Khai báo thay đổi. Đổi địa chỉ, đổi thông tin hộ chiếu phải khai báo trong thời hạn quy định. Những việc này đơn giản nhưng hay bị bỏ qua khi cuộc sống đã ổn định.
Lộ trình chuẩn bị F-5 từng bước
Dù đi diện nào, trình tự chuẩn bị nhìn chung như sau.
- Xác định diện F-5 phù hợp với tư cách đang mang và hoàn cảnh gia đình, đọc điều kiện chi tiết trên cổng hikorea.go.kr.
- Đếm thời gian cư trú hợp lệ theo đúng loại tư cách được tính cho diện đó, đánh dấu mọi khoảng trống hoặc lần xuất cảnh dài.
- Đăng ký KIIP sớm, học đến cấp cuối hoặc chuẩn bị bài đánh giá tổng hợp dành cho thường trú.
- Kiểm ngưỡng thu nhập áp dụng cho năm nộp, chuẩn bị giấy chứng nhận thu nhập, giấy tờ thuế, giấy xác nhận việc làm.
- Xin giấy xác nhận không nợ thuế, không nợ phí bảo hiểm y tế; xử lý mọi khoản nợ trước khi nộp.
- Chuẩn bị lý lịch tư pháp Việt Nam theo yêu cầu, hợp pháp hoá lãnh sự và dịch sang tiếng Hàn nếu cần.
- Đặt lịch hẹn qua cổng điện tử và nộp tại văn phòng xuất nhập cảnh quản lý nơi cư trú, giữ biên nhận để theo dõi.
Nếu muốn có người cùng xem gia đình mình hợp với diện nào, bạn có thể gửi thông tin qua form tư vấn miễn phí của trang; điều kiện chính thức luôn theo công bố của Bộ Tư pháp Hàn Quốc tại thời điểm nộp.
Câu hỏi thường gặp
Lao động E-9 làm đủ nhiều năm có được lên F-5 không?
Thời gian E-9 thường không được tính như lao động chuyên môn cho diện F-5 chung. Lao động E-9 muốn ở lâu dài thường phải đi qua visa lao động có tay nghề E-7-4 nếu đủ điều kiện về số năm làm việc, thu nhập, tiếng Hàn và được giới thiệu, rồi đi tiếp các bậc cư trú.
Ngưỡng thu nhập F-5 là bao nhiêu?
Với diện chung, ngưỡng thường gắn với tổng thu nhập quốc dân bình quân đầu người năm trước, một số diện yêu cầu cao hơn. Con số này đổi mỗi năm theo số liệu kinh tế nên cần kiểm hướng dẫn của năm nộp trên cổng hikorea.go.kr thay vì dùng con số cũ.
KIIP học mất bao lâu?
Tùy cấp đầu vào. Người bắt đầu từ cấp thấp có thể mất từ một đến hai năm để học hết các cấp nếu học đều; người có tiếng Hàn tốt được xếp cấp cao hơn sẽ nhanh hơn. Lớp hay kín chỗ, nên đăng ký sớm và theo dõi lịch mở lớp.
Vợ người Hàn nên xin F-5 hay nhập tịch?
F-5 giữ quốc tịch Việt Nam và linh hoạt khi về Việt Nam thường xuyên; nhập tịch cho quyền công dân đầy đủ ở Hàn. Lựa chọn tùy kế hoạch sống, tài sản ở Việt Nam và quy định quốc tịch của cả hai nước. Nên hỏi cả văn phòng xuất nhập cảnh Hàn và cơ quan đại diện Việt Nam.
Có F-5 rồi thì cha mẹ ở Việt Nam sang ở cùng được không?
F-5 không tự động cho cha mẹ thường trú. Cha mẹ có thể sang thăm ngắn hạn theo thị thực phù hợp, và trong một số chương trình được sang chăm cháu với thời hạn giới hạn. Điều kiện bảo lãnh thân nhân thay đổi theo chính sách, cần kiểm khi có nhu cầu.
Nợ phí bảo hiểm y tế có làm trượt F-5 không?
Có thể. Từ khi người nước ngoài cư trú dài hạn phải tham gia bảo hiểm y tế quốc gia, việc nợ phí được xem xét khi gia hạn hoặc đổi tư cách lưu trú. Trước khi nộp F-5 nên xin giấy xác nhận không nợ và xử lý mọi khoản còn thiếu.