EOI (Expression of Interest) là hồ sơ bày tỏ nguyện vọng mà bạn khai trực tuyến trên hệ thống SkillSelect của Bộ Nội vụ Úc để được xét mời nộp visa tay nghề 189, 190 hoặc 491. EOI chưa phải là đơn xin visa và không mất lệ phí; nó là một bản tự khai về nghề, điểm, tiếng Anh, kinh nghiệm, có hiệu lực 2 năm. Chỉ khi được mời qua một vòng mời (với 189) hoặc được bang, vùng lãnh thổ đề cử (với 190 và 491), bạn mới được nộp hồ sơ visa thật.
Vì EOI là tự khai, nhiều người coi nhẹ và điền "cho có". Đó là sai lầm tốn kém: thông tin trong EOI là căn cứ để mời bạn, và khi nộp visa bạn phải chứng minh đúng những gì đã khai. Bài này giải thích SkillSelect vận hành thế nào, những ô trong EOI cần cẩn thận, cách đọc kết quả các vòng mời, và việc phải làm trong khoảng thời gian ngắn sau khi nhận thư mời.
SkillSelect vận hành ra sao
SkillSelect là một hệ thống xếp hàng có ưu tiên, không phải hàng đợi theo thứ tự đến trước. Mỗi EOI được gắn với một nghề (theo mã nghề trong bộ phân loại nghề Úc dùng cho di trú), một hoặc nhiều visa bạn quan tâm, và một tổng điểm. Khi Bộ Nội vụ tổ chức vòng mời cho visa 189, hệ thống chọn những EOI có điểm cao nhất trong từng nghề, theo số chỗ đã định cho nghề đó. Nếu nhiều người bằng điểm, ai có ngày hiệu lực (date of effect) sớm hơn được ưu tiên.
Ngày hiệu lực là ngày EOI đạt tổng điểm hiện tại. Nó thay đổi mỗi khi điểm của bạn thay đổi: tăng điểm thì ngày hiệu lực chuyển sang ngày tăng; giảm điểm (ví dụ qua mốc tuổi) cũng làm ngày hiệu lực đổi. Vì vậy cập nhật EOI không phải lúc nào cũng có lợi: thêm thông tin không làm tăng điểm vẫn có thể không ảnh hưởng, nhưng thay đổi điểm thì luôn đặt lại vị trí của bạn trong nhóm cùng điểm.
Với visa 190 và 491, EOI là kênh để các bang và vùng lãnh thổ tìm người. Mỗi bang có danh sách nghề, tiêu chí và cách làm riêng: có bang chọn trực tiếp từ SkillSelect, có bang yêu cầu nộp thêm hồ sơ đăng ký quan tâm trên cổng của bang. Một EOI có thể chọn cả 189, 190 và 491 cùng lúc, nhưng với 190 và 491 bạn phải chỉ rõ bang mong muốn hoặc chọn "bất kỳ". Thông tin chung về SkillSelect và kết quả các vòng mời được đăng trên immi.homeaffairs.gov.au.
Trước khi bấm nộp EOI: những thứ cần có trong tay
Không có quy định bắt buộc nộp giấy tờ khi tạo EOI, nhưng bạn phải sẵn sàng chứng minh mọi điều đã khai ngay khi được mời. Vì thế nên có đủ những thứ sau trước khi nộp.
- Kết quả thẩm định tay nghề còn hiệu lực cho đúng mã nghề sẽ khai, ghi rõ ngày bắt đầu được coi là có tay nghề.
- Kết quả thi tiếng Anh còn hạn, ở mức đúng như sẽ khai (Competent, Proficient hoặc Superior).
- Bảng thời gian làm việc chính xác từng ngày bắt đầu, kết thúc, số giờ mỗi tuần, khớp với thư xác nhận công việc và kết quả thẩm định.
- Bằng cấp và bảng điểm của mọi khoá đã học, cùng giấy tờ chứng minh học ở Úc nếu khai điểm này.
- Nếu khai điểm vợ chồng: kết quả thẩm định và tiếng Anh của vợ chồng, giấy tờ chứng minh quan hệ.
- Nếu khai điểm NAATI CCL hoặc Professional Year: chứng nhận tương ứng.
Nguyên tắc vàng: khai đúng những gì bạn có ở hôm nay, không khai những gì sẽ có. Nếu sắp có kết quả thi tốt hơn, hãy chờ có kết quả rồi cập nhật EOI. Khai trước để "giữ chỗ" là cách nhanh nhất dẫn tới thư mời mà bạn không thể dùng được, hoặc hồ sơ bị từ chối sau khi đã đóng lệ phí visa.
Những ô trong EOI hay điền sai
Mã nghề. Phải là đúng mã nghề trên kết quả thẩm định tay nghề. Nếu thẩm định cho một mã mà EOI khai mã khác vì mã đó "dễ được mời hơn", hồ sơ visa sẽ không thể chứng minh được.
Kinh nghiệm làm việc. SkillSelect hỏi từng công việc và hỏi việc đó có liên quan tới nghề đề cử không. Những năm trước ngày được tổ chức thẩm định công nhận có tay nghề vẫn khai trong lịch sử làm việc, nhưng đánh dấu là không liên quan để không bị tính điểm. Khai tất cả là liên quan sẽ làm điểm hệ thống tự tính cao hơn thực tế.
Thời gian làm việc chưa kết thúc. Công việc đang làm được hệ thống tự tính tiếp theo thời gian. Nếu bạn nghỉ việc hoặc giảm giờ dưới 20 giờ mỗi tuần, phải cập nhật EOI, nếu không điểm hệ thống sẽ cao hơn số bạn chứng minh được.
Thông tin gia đình. Vợ chồng và con phụ thuộc nên khai ngay từ EOI. Thêm thành viên sau khi đã nộp visa vẫn có thể làm được trong một số trường hợp nhưng phức tạp hơn và có lệ phí riêng.
Bang mong muốn. Chọn "bất kỳ bang nào" giúp mở rộng cơ hội nhưng nếu bạn không thật sự sẵn sàng sống ở bang đề cử, cam kết sống và làm việc ở đó sẽ trở thành gánh nặng. Nhiều bang yêu cầu người được đề cử sống ở bang một thời gian nhất định.
Đọc kết quả các vòng mời: điều gì nói lên cơ hội của bạn
Sau mỗi vòng mời visa 189, Bộ Nội vụ thường công bố số thư mời và mức điểm tối thiểu được mời theo từng nghề, kèm ngày hiệu lực của người cuối cùng được mời ở mức điểm đó. Hai con số này cho bạn biết cạnh tranh của nghề mình: nếu nhiều vòng liền điểm mời ở mức 85 đến 90 cho nghề của bạn, thì EOI 70 điểm gần như không có cơ hội trong 189, và nên tập trung vào 190, 491 hoặc chủ lao động bảo lãnh.
Cần đọc với hai lưu ý. Thứ nhất, số chỗ mỗi năm tài khoá (từ 1/7 đến 30/6) được phân bổ theo kế hoạch di cư của chính phủ, và chính sách ưu tiên thay đổi; năm nay nghề này được mời nhiều không có nghĩa năm sau cũng vậy. Thứ hai, có những năm Bộ Nội vụ mời rất ít cho 189 và dồn chỗ cho các bang; nhìn điểm mời của một vòng đơn lẻ dễ dẫn tới kết luận sai.
Với 190 và 491, không có "điểm mời" chung. Mỗi bang công bố tiêu chí: nghề trong danh sách của bang, có đang sống hoặc làm việc ở bang không, kinh nghiệm, có khi cả mức lương hoặc lời mời làm việc. Một số bang dựa nhiều vào việc bạn đang ở trong bang; người ở Việt Nam thường có ít lựa chọn đề cử hơn người đang sống ở Úc. Đọc trang di trú của từng bang, không dựa vào bảng tổng hợp trên mạng xã hội vì chúng thường cũ.
Nhận thư mời: lịch làm việc trong 60 ngày
Thư mời gửi qua tài khoản SkillSelect và email đã đăng ký. Kể từ ngày nhận, bạn có 60 ngày để nộp hồ sơ visa trên ImmiAccount; quá hạn thì thư mời mất hiệu lực và EOI quay lại hệ thống hoặc bị đóng. Sáu mươi ngày nghe dài nhưng sẽ trôi nhanh nếu giấy tờ chưa sẵn.
- Ngày 1–3: đối chiếu từng điểm đã khai với giấy tờ thật. Nếu phát hiện điểm thấp hơn số khai, cân nhắc kỹ trước khi nộp; nộp với điểm sai có thể bị từ chối và mất lệ phí.
- Tuần đầu: xin hoặc kiểm tra lý lịch tư pháp của bạn và mọi thành viên từ 16 tuổi ở từng nước liên quan; đây thường là việc mất thời gian nhất.
- Tuần đầu: kiểm hạn hộ chiếu của cả gia đình và hạn kết quả tiếng Anh.
- Tuần thứ hai: chuẩn bị bản dịch giấy tờ hộ tịch, quan hệ gia đình, bằng cấp.
- Trước khi nộp: kiểm lại thông tin cá nhân giữa EOI, giấy tờ và đơn visa; một chữ viết tên khác nhau giữa các giấy tờ nên kèm giải thích.
- Nộp hồ sơ, đóng lệ phí theo mức hiện hành, rồi theo hướng dẫn trong ImmiAccount để khám sức khoẻ tại phòng khám chỉ định và lấy sinh trắc học nếu được yêu cầu.
Sau khi nộp, việc xét có thể mất nhiều tháng tuỳ visa và tuỳ hồ sơ; Bộ Nội vụ có công cụ ước thời gian xử lý nhưng con số đó chỉ để tham khảo. Trong thời gian chờ, nếu có thay đổi như sinh con, kết hôn, đổi địa chỉ, có tiền án, phải thông báo cho Bộ bằng mẫu tương ứng.
Khi EOI chờ mãi không có thư mời
EOI có hiệu lực 2 năm. Hết 2 năm không được mời, EOI bị đóng và bạn phải tạo lại nếu vẫn đủ điều kiện. Chờ trong im lặng là cách dùng thời gian kém nhất. Có ba hướng nên xem xét song song: nâng điểm ở những mục còn kéo được, tìm đề cử ở bang có nghề của bạn trong danh sách, và tìm hiểu đường chủ lao động bảo lãnh nếu có cơ hội làm việc ở Úc.
Một tình huống hay gặp: người đã có visa tạm trú ở Úc sắp hết hạn trong khi EOI vẫn chưa có thư mời. EOI không phải là hồ sơ visa nên không tạo ra visa bắc cầu (bridging visa) và không cho phép ở lại sau khi visa hiện tại hết hạn. Kế hoạch cư trú trong lúc chờ phải dựa vào một visa hợp lệ khác, chọn đúng loại và nộp trước ngày hết hạn. Để visa hết hạn rồi mới tính có thể ảnh hưởng tới các lần xin visa sau.
Cũng nên cảnh giác với những lời hứa "đẩy" hồ sơ lên nhanh hay "có quan hệ" với vòng mời. SkillSelect chọn tự động theo điểm và ngày hiệu lực; không ai can thiệp được vào thứ tự đó. Người hành nghề tư vấn di trú hợp pháp ở Úc phải đăng ký với cơ quan quản lý (Office of the Migration Agents Registration Authority) hoặc là luật sư hành nghề, và có thể tra số đăng ký của họ. Nếu bạn muốn có người cùng nhìn lại bảng điểm và lựa chọn bang trước khi tốn thêm chi phí thi cử, có thể gửi thông tin qua form tư vấn miễn phí của Vĩnh Trú; mọi quyết định cuối cùng vẫn dựa trên thông tin đăng ở trang chính thức.
Câu hỏi thường gặp
Nộp EOI có mất phí không?
Không. Tạo và nộp EOI trên SkillSelect không mất lệ phí. Chi phí phát sinh ở các bước khác: thẩm định tay nghề, thi tiếng Anh, lý lịch tư pháp, dịch thuật, khám sức khoẻ và lệ phí visa sau khi được mời. Một số bang có phí cho đơn đề cử riêng.
Một người có thể nộp nhiều EOI không?
Được. Bạn có thể nộp nhiều EOI cho các nghề khác nhau nếu có thẩm định cho từng nghề, hoặc tách EOI cho từng bang. Tuy nhiên mỗi EOI phải khai đúng thông tin, và khi được mời qua một EOI, bạn nên xem lại các EOI còn lại để tránh nhầm lẫn.
Đang ở Việt Nam có nộp EOI được không?
Được. Visa 189, 190 và 491 nộp được từ ngoài Úc. Tuy nhiên với 190 và 491, một số bang ưu tiên hoặc chỉ chọn người đang sống và làm việc trong bang, nên người ở Việt Nam có thể có ít lựa chọn đề cử hơn.
Có được sửa EOI sau khi nộp không?
Được sửa bất cứ lúc nào trước khi nhận thư mời. Sau khi đã được mời, EOI bị khoá và bạn không sửa được nữa. Vì vậy cần cập nhật ngay khi có thay đổi về điểm, công việc hay gia đình, thay vì đợi tới lúc được mời mới phát hiện thông tin cũ.
Thư mời hết hạn 60 ngày thì có được mời lại không?
Nếu bạn không nộp visa trong 60 ngày, thư mời mất hiệu lực. Tuỳ trường hợp EOI có thể quay lại hệ thống để được xét ở vòng sau nếu còn hiệu lực và vẫn đủ điều kiện, nhưng không có gì bảo đảm sẽ được mời lại. Chuẩn bị giấy tờ trước là cách an toàn.
Ngày hiệu lực EOI có quan trọng không?
Có. Khi nhiều người cùng điểm trong một nghề, người có ngày hiệu lực sớm hơn được mời trước. Ngày hiệu lực thay đổi mỗi khi điểm của bạn thay đổi, nên cân nhắc thời điểm cập nhật kết quả thi hoặc kinh nghiệm cho hợp lý.