Công dân hoặc thường trú nhân Canada bảo lãnh cha mẹ, ông bà sang thường trú qua Chương trình bảo lãnh cha mẹ và ông bà (Parents and Grandparents Program, PGP). Khác với bảo lãnh vợ chồng, PGP có hạn mức mỗi năm: người muốn bảo lãnh phải được IRCC mời nộp hồ sơ, thường qua cơ chế chọn ngẫu nhiên từ danh sách người đã đăng ký quan tâm. Người bảo lãnh phải chứng minh thu nhập đạt mức tối thiểu cộng thêm 30% trong ba năm thuế liên tiếp gần nhất, và ký cam kết hỗ trợ tài chính 20 năm (ở Quebec theo quy định riêng của tỉnh).
Vì suất mời ít và không biết trước, nhiều gia đình chọn song song Super Visa, loại thị thực nhiều lần cho phép cha mẹ, ông bà ở Canada mỗi lần tới năm năm mà không cần qua đợt mời. Bài này giải thích hai con đường, điều kiện tài chính, và những câu hỏi thực tế như bảo hiểm y tế cho cha mẹ lớn tuổi. Nguyên lý bảo lãnh cha mẹ giữa các nước được so sánh ở danh mục bảo lãnh đoàn tụ gia đình.
PGP vận hành thế nào: đăng ký quan tâm và đợt mời
Cơ chế của PGP trong những năm gần đây gồm hai tầng. Tầng thứ nhất là biểu mẫu "quan tâm bảo lãnh" (interest to sponsor) mở trong một khoảng thời gian ngắn; người muốn bảo lãnh điền thông tin cơ bản. Tầng thứ hai là đợt mời: IRCC chọn ngẫu nhiên một số người trong danh sách và gửi thư mời nộp hồ sơ bảo lãnh đầy đủ trong thời hạn ghi ở thư.
Biểu mẫu quan tâm được mở năm 2020, và các năm sau đó IRCC liên tục mời từ chính danh sách năm 2020 thay vì mở biểu mẫu mới. Đến năm 2025 vẫn là mời từ danh sách cũ này. Điều đó có nghĩa người trở thành công dân hoặc thường trú nhân sau năm 2020 nhiều năm không có cơ hội đăng ký vào chương trình. Có những năm IRCC không tổ chức đợt mời mới nào; trước khi lên kế hoạch, hãy kiểm thông báo hiện hành trên trang chương trình.
Hạn mức mời mỗi năm được đặt theo Kế hoạch mức nhập cư. Khi kế hoạch hạ chỉ tiêu, phần dành cho cha mẹ, ông bà cũng chịu ảnh hưởng. Được mời rồi cũng chưa phải được duyệt: hồ sơ vẫn phải chứng minh thu nhập, quan hệ, và người được bảo lãnh phải qua khám sức khoẻ và lý lịch.
Vì tính bất định này, gia đình nên coi PGP là một khả năng chứ không phải kế hoạch duy nhất. Đăng ký khi có đợt mở biểu mẫu, chuẩn bị giấy tờ thu nhập sẵn, và lo trước phương án thăm lâu dài bằng Super Visa.
Điều kiện tài chính: mức thu nhập tối thiểu cộng 30%
Yêu cầu tài chính của PGP là nơi nhiều hồ sơ vấp nhất. Cấu trúc như sau; con số tuyệt đối được IRCC cập nhật mỗi năm theo quy mô gia đình, nên phải dùng đúng bảng của năm nộp:
| Nội dung | Cách tính |
|---|---|
| Mức yêu cầu | Mức thu nhập tối thiểu cần thiết (MNI) theo quy mô gia đình, cộng thêm 30% |
| Số năm | Ba năm thuế liên tiếp ngay trước ngày nộp hồ sơ |
| Quy mô gia đình | Người bảo lãnh, vợ hoặc chồng, con phụ thuộc, người đang được họ bảo lãnh hoặc còn trong cam kết cũ, cộng với cha mẹ, ông bà được bảo lãnh và người đi kèm của họ |
| Bằng chứng | Thông báo đánh giá thuế (Notice of Assessment) của cơ quan thuế Canada cho từng năm |
| Người đồng ký | Vợ hoặc chồng của người bảo lãnh có thể cùng ký để cộng thu nhập, và cùng chịu cam kết |
| Ngoại lệ ở Quebec | Người sống ở Quebec theo điều kiện tài chính của tỉnh |
Thu nhập tính là thu nhập đã khai thuế ở Canada. Thu nhập không khai thuế hoặc chỉ có sao kê ngân hàng không dùng được. Một số khoản như trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp nuôi con bị loại hoặc tính theo cách riêng, nên đọc kỹ hướng dẫn tính thu nhập.
Gia đình đông người hoặc bảo lãnh cùng lúc cả cha lẫn mẹ có quy mô gia đình lớn, kéo mức yêu cầu lên cao. Nhiều người mới đi làm vài năm chưa đủ ba năm thu nhập đạt mức; đây là lúc cân nhắc Super Visa trước.
Cam kết 20 năm: ý nghĩa thật
Khi bảo lãnh cha mẹ hoặc ông bà, người bảo lãnh cam kết hỗ trợ tài chính cho người được bảo lãnh trong 20 năm kể từ ngày họ thành thường trú nhân. Ở Quebec, thời hạn và cách ký cam kết theo quy định riêng của tỉnh. Trong thời gian cam kết, nếu cha mẹ nhận trợ cấp xã hội của tỉnh, người bảo lãnh phải hoàn trả.
Cam kết không chấm dứt nếu người bảo lãnh và cha mẹ bất hoà, cha mẹ chuyển đi tỉnh khác, hay người bảo lãnh gặp khó khăn tài chính. Người không trả khoản nợ do cam kết sẽ không được bảo lãnh ai khác cho tới khi trả xong, và có thể bị chính quyền đòi nợ.
Điều cần hiểu: cam kết không có nghĩa cha mẹ không được hưởng gì. Khi thành thường trú nhân, cha mẹ được tham gia bảo hiểm y tế công của tỉnh theo quy định, được đi làm nếu muốn. Những khoản lương hưu liên bang như Lương hưu tuổi già (Old Age Security) có điều kiện về số năm cư trú tại Canada, nên người sang lúc đã lớn tuổi thường không đủ điều kiện ngay; đây là lý do cam kết tài chính dài như vậy.
PGP hay Super Visa: so sánh để chọn
Super Visa là thị thực tạm trú nhiều lần dành cho cha mẹ, ông bà của công dân hoặc thường trú nhân Canada. Nó không cho tư cách thường trú nhưng không cần qua đợt mời:
| Tiêu chí | Bảo lãnh qua PGP | Super Visa |
|---|---|---|
| Tư cách | Thường trú nhân | Khách tạm trú |
| Cách vào | Phải được mời qua đợt chọn ngẫu nhiên | Nộp đơn bất cứ lúc nào |
| Thời gian ở | Lâu dài, theo nghĩa vụ cư trú | Thị thực có thể tới 10 năm; mỗi lần nhập cảnh được ở tới 5 năm, có thể xin gia hạn |
| Bảo hiểm y tế | Bảo hiểm công của tỉnh theo quy định | Phải mua bảo hiểm y tế tư nhân đáp ứng yêu cầu của IRCC |
| Quyền làm việc | Có | Không |
| Yêu cầu tài chính với con cái | MNI cộng 30% trong ba năm | Thu nhập tối thiểu theo ngưỡng hằng năm (thường thấp hơn PGP), thư mời và cam kết hỗ trợ |
| Cam kết | 20 năm (Quebec theo tỉnh) | Không có cam kết dài hạn như PGP |
Với nhiều gia đình người Việt, Super Visa là lựa chọn thực tế hơn: cha mẹ sang giúp trông cháu vài năm, về Việt Nam khi muốn, không vướng nghĩa vụ cư trú 730 ngày. Nhược điểm lớn nhất là chi phí bảo hiểm y tế tư nhân cho người lớn tuổi và việc bảo hiểm có thể không chi trả bệnh có sẵn.
Khi được mời: các bước của hồ sơ PGP
Thư mời có hạn nộp, và hồ sơ phải đủ ngay từ đầu. Gia đình nào đã ở trong danh sách quan tâm nên chuẩn bị trước những phần dưới đây để không bị động khi thư tới:
- Xác nhận lại điều kiện: người bảo lãnh vẫn là công dân hoặc thường trú nhân, vẫn sống ở Canada, không thuộc diện bị loại như nợ cam kết cũ hay nợ cấp dưỡng.
- Tính quy mô gia đình chính xác, gồm cả những người đang trong cam kết bảo lãnh cũ, rồi đối chiếu với bảng MNI cộng 30% của từng năm thuế.
- Lấy thông báo đánh giá thuế của ba năm cho người bảo lãnh và người đồng ký; kiểm tên, năm và số liệu khớp với khai trong hồ sơ.
- Chuẩn bị giấy tờ quan hệ: giấy khai sinh của người bảo lãnh ghi tên cha mẹ; với ông bà thì thêm khai sinh của cha hoặc mẹ để nối ba thế hệ. Họ tên có dấu phải được ghi thống nhất giữa các bản dịch.
- Giấy tờ của cha mẹ: hộ chiếu, giấy kết hôn hoặc ly hôn, lý lịch tư pháp, thông tin những người con khác dù không đi kèm.
- Nộp hồ sơ và phí trực tuyến trước hạn, sau đó cha mẹ làm sinh trắc học và khám sức khoẻ theo thư yêu cầu.
Phần khai các con không đi kèm hay bị bỏ sót. Mọi người con của cha mẹ, kể cả đã lập gia đình và sống ở Việt Nam, đều phải được khai đầy đủ trong biểu mẫu thông tin gia đình.
Super Visa: điều kiện chính và chỗ hay vướng
Super Visa dành cho cha mẹ, ông bà của công dân hoặc thường trú nhân Canada, nộp từ ngoài Canada. Hồ sơ cần thư mời của con hoặc cháu cam kết hỗ trợ tài chính trong thời gian cha mẹ ở Canada, kèm bằng chứng thu nhập của người mời đạt ngưỡng tối thiểu theo quy mô gia đình; bằng chứng quan hệ; kết quả khám sức khoẻ di trú; và bảo hiểm y tế tư nhân đáp ứng mức bảo hiểm và thời hạn tối thiểu theo quy định của IRCC.
Chỗ vướng thường gặp nhất là bảo hiểm: hợp đồng phải đúng loại được chấp nhận, đủ mức chi trả, có hiệu lực từ ngày nhập cảnh, và người mua cần đọc kỹ điều khoản loại trừ bệnh có sẵn. Chỗ vướng thứ hai là ý định tạm trú: viên chức vẫn xét cha mẹ có ràng buộc ở Việt Nam và sẽ rời Canada khi hết thời gian được phép không. Khai trung thực tài sản, gia đình, kế hoạch về nước giúp hồ sơ rõ ràng hơn.
Những câu hỏi thực tế trước khi bảo lãnh cha mẹ
Giấy tờ chỉ là một phần. Những câu dưới đây nên được cả nhà bàn với nhau trước khi điền bất kỳ biểu mẫu nào:
- Cha mẹ có muốn sang lâu dài không, hay chỉ muốn ở vài tháng mỗi năm? Thường trú đòi hỏi ở Canada đủ 730 ngày trong năm năm; cha mẹ quen sống ở Việt Nam có thể khó giữ.
- Sức khoẻ của cha mẹ: hồ sơ thường trú đòi khám sức khoẻ, và một số bệnh có thể gây gánh nặng chi phí y tế quá mức; người được bảo lãnh diện vợ chồng, con được miễn xét gánh nặng này nhưng cha mẹ thì không.
- Nhà ở: căn hộ hiện tại đủ chỗ cho ba thế hệ không; mùa đông ở Canada khiến người lớn tuổi ở trong nhà nhiều.
- Ngôn ngữ và cô đơn: cha mẹ không nói tiếng Anh hoặc tiếng Pháp ở vùng ít người Việt dễ bị cô lập; tìm hiểu trước cộng đồng, chùa, nhà thờ, hội người cao tuổi gần nhà.
- Tài sản và lương hưu ở Việt Nam: thay đổi nơi cư trú có thể ảnh hưởng tới lương hưu, bảo hiểm y tế, thuế; cần tìm hiểu quy định của cả hai nước.
- Anh chị em khác có chung tay chi phí không, vì cam kết pháp lý chỉ đứng tên người bảo lãnh và người đồng ký.
Nếu gia đình muốn có người cùng cân nhắc giữa PGP và Super Visa theo hoàn cảnh cụ thể, trang Vĩnh Trú có biểu mẫu tư vấn miễn phí; câu trả lời gửi về email, không cam kết suất mời hay kết quả.
Câu hỏi thường gặp
Bảo lãnh anh chị em ruột sang Canada được không?
Canada không có diện bảo lãnh anh chị em ruột như diện F4 của Mỹ. Chỉ có ngoại lệ hẹp: anh chị em mồ côi dưới 18 tuổi chưa kết hôn, hoặc người không có thân nhân nào khác có thể bảo lãnh và không có thân nhân là công dân hay thường trú nhân. Anh chị em ruột có thể được cộng điểm CRS khi họ tự nộp Express Entry.
Cha mẹ có Super Visa có được chuyển sang thường trú không?
Super Visa không tự chuyển thành thường trú. Muốn thường trú, cha mẹ vẫn phải đi qua PGP hoặc một diện khác. Tuy vậy cha mẹ đang ở Canada bằng Super Visa vẫn có thể là người được bảo lãnh nếu con được mời trong đợt PGP.
Thu nhập ba năm phải là thu nhập ở Canada không?
Có. Thu nhập được chứng minh bằng thông báo đánh giá thuế của cơ quan thuế Canada, tức là thu nhập đã khai thuế tại Canada. Thu nhập ở nước ngoài không khai thuế ở Canada không được tính. Người mới sang vài năm thường chưa đủ ba năm thu nhập.
Người bảo lãnh có thể bảo lãnh cả cha mẹ vợ hoặc chồng không?
Mỗi người chỉ bảo lãnh được cha mẹ và ông bà của chính mình. Muốn bảo lãnh cha mẹ vợ hoặc chồng thì vợ hoặc chồng phải đứng làm người bảo lãnh, và người kia có thể đồng ký để cộng thu nhập. Hai bộ cha mẹ là hai hồ sơ, mỗi bên cần được mời.
Cha mẹ lớn tuổi có cần thi tiếng hay thi quốc tịch không?
Hồ sơ PGP không yêu cầu bài thi ngôn ngữ. Khi cha mẹ muốn nhập quốc tịch sau này, yêu cầu ngôn ngữ và bài thi hiểu biết chỉ áp dụng cho một khoảng độ tuổi nhất định; người lớn tuổi hơn ngưỡng đó được miễn theo quy định hiện hành.